ફેસ એપ ચેલેન્જ : વૃદ્ધત્વની એક ઝલક મેળવવાનો નુસખો!


Advertisement

પાછલા એકાદ અઠવાડિયાથી ફેસબૂક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, વોટ્સએપ સહિતનાં દરેક સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વૃદ્ધ ચહેરાઓ જ જોવા મળી રહ્યા છે. જેનું કારણ છે ફેસ-એપ ચેલેન્જ! આમ તો વૃદ્ધત્વથી સામાન્ય રીતે માણસ ડરતો હોય છે. 25-30 વર્ષની ફૂટડી વયમાં પોતાના ચહેરા પર કરચલીઓ, આંખ નીચે કાળા કુંડાળા, થોડી લચીલી થયેલી રૂક્ષ ચામડી, કપાળ પર પડતી ત્રણ-ચાર સળ અને પ્રમાણમાં થોડોક કાળો ચહેરો ધરાવતી 60-70 વર્ષની ઉંમરની કલ્પના કરવામાં પણ ઘણાને બીક લાગે છે. વૃદ્ધ થવું એ આપણા સમાજમાં ભય પમાડનારી બાબત છે. સૌ કોઇ જાણે છે કે આખરી સત્ય એ જ છે, એમ છતાં એનો સ્વીકાર નથી થઈ શકતો. કારણ કે મનુષ્યનાં મનમાં ક્યાંક ને ક્યાંક એ વાત ઘર કરી ગઈ છે કે વૃદ્ધત્વ એટલે બિમારીઓનું ઠેકાણું! અશક્તિ, પરસ્વાધિનપણુ અને દવાઓનાં બુકડાં ભરવાની એ ઉંમર વિશે આપણે વિચારવા સુદ્ધાં નથી માંગતા. જે ચહેરાને નાનપણથી સતત ખીલતો, યુવાન થતો, ઝગારા મારતો જોયો હોય એના પર સમયની થપાટ લાગી શકે એ ઘટના અફર હોવા છતાં મક્કમપણે આપણે એનો સામનો નથી કરી શકતાં!


પરંતુ પાછલા થોડાક દિવસોમાં સમગ્ર વિશ્ર્વ હિંમતભેર ડગલા માંડી રહ્યું છે પોતાના વૃદ્ધત્વ તરફ! એટલિસ્ટ એની ઝલક પામીને પોતાના જ અસ્ત થઈ ચૂકેલા કાળની આંખો સાથે આંખ મિલાવીને ઉલ્લસભેર આવકાર આપી રહ્યું છે. એ બાબતે આજની જનરેશનની પીઠ થાબડવી પડે, સાહેબ! સાવ હસતાં-રમતાં અને મજાક કરતાં કરતાં એમણે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની તસ્વીરો અપલોડ કરી છે. યસ્સ, વાત થઈ રહી છે ફેસ-એપ ચેલેન્જની! માહોલ તો એવો છે કે લગભગ એકેય વ્યક્તિ આનાથી અપરિચિત હોય એવી શક્યતા ઓછી છે. છતાંય આછકલી માહિતી આપી દઉં.
ફેસ એપ નામની એક એપ્લિકેશન આજકાલ ટ્રેન્ડમાં છે, જેમાં અમુકતમુક ફિલ્ટર્સનો ઉપયોગ કરીને યુઝર પોતાના ચહેરા સાથે વર્ચ્યુઅલી છેડછાડ કરવા માટે સક્ષમ છે. અલબત્ત, એ પેઇડ એપ્લિકેશન છે, જેનાં લીધે કંપનીએ આંગળીને વેઢે ગણાય એટલા જ ફિલ્ટર્સ ફ્રી યુઝ માટે આપ્યા છે. જેમાંનુ એક ફિલ્ટર છે, ઓલ્ડ! યુઝર પોતાનો સેલ્ફી અથવા અન્ય કોઇ પણ ફોટો અપલોડ કરે ત્યારે ‘ઑલ્ડ’ ફિલ્ટર ચહેરાની મૂળ ઉંમરમાં 40-50 વર્ષોનો ઉમેરો કરીને એ દર્શાવી શકે કે ફલાણા ભાઈ અથવા ફલાણી બહેન પાંચ દાયકા પછી કેવાક લાગશે!


2017માં પણ ફેસ-એપ સમાચારોમાં આવી હતી, જેનું કારણ હતું તેમનાં પર લાગેલો રેસિઝમનો આરોપ! કેટલાક લોકોનું કહેવું હતું કે ફેસ-એપ રંગભેદની નીતિને પ્રોત્સાહન આપવાનું કામ કરી રહી છે. ફેસ-એપમાં કેટલાક ફિલ્ટર્સ એવા હતાં કે માણસની કાળી ચામડીને ગોરી બનાવી શકે. આ જ બાબતને લીધે ફેસ-એપનાં ડેવલપર્સે ખુલાસો આપવો પડ્યો હતો કે અમારો હેતુ એ હતો જ નહીં! ફક્ત મનોરંજન હેતુ માટે બનાવવામાં આવેલી આ એપ્લિકેશનને લઈને બીજા કોઇ અર્થ કાઢવાની જરૂર નથી. ધીરે ધીરે એ વિવાદ શમી ગયો. તાજેતરમાં ફરી એક પછી એક સિલેબ્રિટીઓએ પોતાની તસ્વીરો અપલોડ કરતાં જોઇને યુઝર્સને એ જાણવાની તાલાવેલી જાગી કે આવી તે કઈ એપ્લિકેશન છે જે આટલું ચોકસાઈપૂર્વક તમારો ઘરડો ચહેરો દર્શાવી શકે?
ફેસ-એપ કંપનીના સીઈઓ યેરોસ્લોવ ગોંચારોવ મૂળ રશિયાના છે, એમણે એક ઇન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે ફેસ-એપમાં ઇન-બિલ્ટ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટલિજન્સ સેલ્ફ-લર્નિંગ છે. પોતાની મેળે જ અલગ-અલગ ચહેરાઓ પ્રમાણેનાં ફેરફારો તે પોતાની એપ્લિકેશનમાં કરતી રહે છે.
ફેસ-એપનાં ડેવલપર્સ રશિયા મૂળનાં હોવાથી એવો વિવાદ પણ ચગ્યો હતો કે ફેસ-એપ પોતાના યુઝર્સનાં ડેટા સીધા રશિયા ગવર્નમેન્ટને નહીં આપતી હોય એની શું ખાતરી? એક રીતે જોવા જઈએ તો વાત પણ વ્યાજબી છે. ભૂતકાળમાં ફેસબૂક ડેટા લીક અને કેમ્બ્રિજ એનાલીટિકાનાં કૌભાંડોથી આપણે સુપેરે માહિતગાર છીએ. પાંચ કરોડ ફેસબૂક યુઝર્સનાં ડેટા લીક કરનારી કેમ્બ્રિજ એનાલીટિકાએ કઈ રીતે એમનો ડેટા ચોરી કર્યો હતો એની વિગતો પણ મીડિયામાં બહુ ચગી હતી.
આ વિવાદ પર કંપનીએ પોતાના તરફથી ઓફિશિયલ સ્ટેટમેન્ટ આપી દીધું છે. તેમનું કહેવું છે કે એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરનારા યુઝર્સમાંથી 99 ટકા ઉપભોગકર્તાઓ એવા છે જેઓ લોગ-ઇન નથી કરતાં. એને લીધે ડેટા ચોરી લેવાનો કોઇ પ્રશ્ર્ન જ નથી થતો. અને જે યુઝર લોગ-ઇન કરે છે એમનો ફોટો ક્યારેય સર્વર સુધી પહોંચતાં જ નથી. સીધા ફોનમાં જ એડિટ થઈને ત્યાં ને ત્યાં એને ડિલીટ કરી શકાય અથવા ગેલેરીમાં સેવ કરી શકાય એવી સુવિધા એપ્લિકેશનમાં છે. એમણે એ પણ પૂરવાર કરી આપ્યું કે ફેસ-એપના ડેવલપર્સ ભલે રશિયાનાં હોય પરંતુ એના સર્વર ફક્ત અમેરિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં છે. જેના લીધે યુઝર્સનો ડેટા ચોરી થવાની સંભાવના શુન્ય પ્રતિશત છે!
bhattparakh@yahoo.com

Advertisement