પોઈન્ટ ઓફ ઓર્ડર


ન ખાતા ન વહી... સરકાર કહે તે જ સહી....

કોરોના અને મહામંદી જેવા અભૂતપૂર્વ કપરા કાળ વચ્ચે સંસદનું સત્ર મળ્યું તો દેશને એક સધીયારો મળશે તેવી અપેક્ષા હતી તેના બદલે આપણા શાસક અને વિપક્ષોએ સંસદને તેમના રાજકીય સ્કોર કરવાનું માધ્યમ જ બનાવી દીધું છે. ન પ્રજાની પીડાની ચર્ચા થઈ, ઉડાઉ જવાબ અપાયા અને વિપક્ષ પણ ધાંધલ ધમાલ ને જ તેની લાયકાત ગણવા લાગ્યો છે.

કૃષિ ખરડા મુદે સર્જાયેલી મડાગાંઠમાં સરકારને તક મળી ગઈ, રાજયસભામાં સાડા ત્રણ કલાકમાં સાત વિધેયકો પસાર કરી દેવાયા, આટલી ઝડપે તો રાજધાની પણ નહી દોડતી હોય અને આપણી સરકારની સ્પીડમાં ખરડાઓની ચર્ચા, યોગ્યતા, આવશ્યકતા આ બધું કચડાઈ ગયું અને બંધારણીય ફરજ બજાવવાના આત્મસંતોષ સાથે સંસદનું સત્ર પુરુ થઈ જશે.

ફકત સંસદ નહી આપણી ધારાસભાઓ પણ તેનું અનુસરણ કરી રહ્યું છે, બે સત્ર વચ્ચે છ વર્ષથી વધુ ગાળો ન હોવો જોઈએ તેવી બંધારણીય જરૂરિયાત પુરી કરવા જ ધારાગૃહોની બેઠક બોલાવાતી હોય તેવી સ્થિતિ છે, કોઈપણ ખરડાઓ પર વિદ્વતાપૂર્ણ ચર્ચા થતી નથી અને હવે મતદાનની માંગણી થાય તો પણ તેને કેમ કીક કરી દેવી તે જાહેર થઈ ગયું છે, સંસદીય લોકશાહી માટે ભવિષ્યમાં આ પડકાર જ છે.

કોરોના કાળ વચ્ચે સંસદ અને ધારાસભાઓની મળી રહેલી બેઠકોમાં જયારે દેશનાં કરોડો લોકોને આશાભરી કંઈક અપેક્ષા હતી તે વચ્ચે છેલ્લા સાત દિવસથી જે દ્રશ્યો આપણે દિલ્હીમાં જોઈ રહ્યા છીએ તેનાથી કદાચ હવે દેશના લોકોને સરકાર પછી સંસદીય લોકશાહીમાં પણ કેટલી શ્રધ્ધા રહેશે તે પ્રશ્ર્ન પૂછાવા લાગ્યો છે આજની યુવા પેઢી કે જે ભાગ્યે જ રાજકારણમાં અત્યંત નજીકની નજર રાખે છે તેને પણ આશ્ર્ચર્ય છે કે શું આ આપણી સંસદનું કાર્ય છે.સરકાર અને વિપક્ષ બન્ને એકબીજાના રાજકીય દાવ કાઢવા માટે જ સંસદમાં આવતા હોય અને તેમાં વિજય મેળવીને સંતોષ માનતા હોય તેવી સ્થિતિ દેશના સંસદમાં જોવા મળી રહી છે અને તેમાં મહત્વની વાત એ છે કે ભારત જયારે કોરોના સહીતની અભુતપુર્વ મુશ્કેલીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. તે સમયે ન લોકોને સરકાર તરફથી કોઈ એવો સુર સાંભળવા મળ્યો કે આર્થિક મંદીના કારણે જે કંઈ પરિસ્થિતિ સર્જાય છે તેમાં સરકાર આગામી દિવસોમાં રાહત અથવા તો દેશને આ સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી શકે તેવા પગલા નકકરપણે લેવા જઈ રહી છે. ગઈકાલે રાજયસભામાં ફકત 3-30 (સાડા ત્રણ કલાક)માં સાત ખરડાઓ મંજુર થઈ ગયા.

Lok Sabha: Scuffle between Congress, BJP members in Lok Sabha; two MPs  allege assault | India News - Times of India
પરંતુ ભાગ્યે જ તેમાં કોઈ ઉપર ગંભીર ચર્ચા થઈ હશે, ખાસ કરીને કૃષિ ખરડાના સમયે જે અભુતપુર્વ દ્રશ્ય સર્જાયા તેના પડઘા પણ આજે હજુ સંભળાઈ રહ્યા છે અને વિપક્ષોએ સંસદીય કાર્યનો અને ખાસ કરીને રાજયસભાનો બહિષ્કાર કર્યો. તેના કારણે સરકાર માટે સંસદમાં પણ મોકળા મેદાન જેવી સ્થિતિ બની ગઈ હતી. કૃષિ ખરડા અંગે દેશભરમાં વિરોધ છે અને તે શાંત કરવાની જવાબદારી જેટલી વિપક્ષની છે તેટલી જ સરકારની છે.પરંતુ બન્ને હાલ પોતાના રાજકીય દાવ પુરા કરવા માટે સંસદમાં આવતા હોય તેવી સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે.રાજયસભામાં વિપક્ષના આઠ સભ્યોને સસ્પેન્ડ કરવાનાં મુદ્દે જે કંઈ મડાગાંઠ સર્જાઈ છે તેમાં પ્રશ્ર્ન તો સંસદીય પ્રણાલીકાનો છે.હાલની સ્થિતિમાં વિપક્ષ જો સરકારને થોડી ઘણીએય ચિંતામાં મુકી શકે તો તે રાજયસભામાં છે કે જયાં સરકારની બહુમતિ નથી પરંતુ દરેક ખરડા સમયે કોઈને કોઈ પ્રકારે બહુમતિ થઈ જાય છે અને તે કંઈ રીતે થાય છે તે આપણી સામે છે.

વાસ્તવમાં કૃષિ ખરડા પર વિપક્ષનો આગ્રહ હતો કે ડીવીઝન એટલે કે મતદાન કરવામાં આવે પરંતૂ સરકારને કદાચ ભય હતો કે મતદાનથી તે આ ખરડો પસાર કરી શકશે નહિં.ઓડીસ્સાનાં બીજુ જનતાદળ અને અન્ય આંધ્ર તથા તેલંગાણાના પ્રાદેશીક પક્ષો પણ ખરડાનો વિરોધ કરતા હતા અને તેથી સરકાર બહુમતી મેનેજ નહિં થઈ શકે તે ખ્યાલ આવતા જ વિપક્ષની ડીવીઝનની માંગને આગળ જ વધવા દીધી નહિં અને વિપક્ષે પણ પોતાની લડાઈ સંસદીય રીતે લડવાને બદલે જે રીતે રાજયસભામાં હલ્લાબોલ કર્યા તેના કારણે સરકારને તક મળી ગઈ અને વિપક્ષના સભ્યોને સસ્પેન્ડ કરાવીને ખરડો પસાર કરાવી દીધ


વાસ્તવમાં સંસદીય નિયમ છે કે જો કોઈપણ ખરડા પર ગૃહનો એકપણ સભ્ય મતદાન માંગે તો અધ્યક્ષે તે આપવાની ફરજ છે.પરંતુ અહી સમગ્ર વિપક્ષ મતદાન માંગી રહ્યો હતો તેમ છતાં તે સ્થિતિ આવવા જ ન દેવાનો માહોલ સર્જી દેવાયો.વાસ્તવમાં વિપક્ષમાં પણ કોઈ એવુ નેતૃત્વ નથી કે જે સંસદીય લડાઈ લડી શકે.કોંગ્રેસ અને અન્ય પક્ષોમાં અનેક સંસદીય નિષ્ણાંત સભ્યો પણ છે. પરંતુ ફકત આંતરીક વિખવાદના કારણે જ તેમને મહત્વ મળતુ નથી. નહિંતર લોકસભામાં જેઓએ તૃણમુલ કોંગ્રસના સાંસદ મહુવા મોઈત્રાનું વકતવ્ય સાંભળ્યુ હશે તેઓને હજુ પણ આશા છે કે સંસદમાં વિદ્વતાપૂર્ણ અને તર્કબદ્ધ દલીલોથી સરકાર સામે પ્રશ્ર્ન ઉઠાવી શકાય છે અને નાણામંત્રીના ચહેરા પર જે રીતે પળેપળે હાવભાવ પલટાતા હતા તેનાથી એક સ્પષ્ટ પણ થતુ હતું કે તૃણમુલના આ મહિલા સાંસદના એક પણ મુદ્દાઓનો જવાબ સરકાર પાસે નથી.


દેશમાં સંસદીય પદ્ધતિમાં બહુમતિ એ મુખ્ય હથીયાર છે પરંતુ તે સંસદની શકિત બનવી જોઈએ નહિં કે નિર્ભરતા છેલ્લા કેટલાંક વર્ષથી આપણે જે દ્રશ્ય જોઈ રહ્યા છીએ તેમાં સરકાર પછી તે સંસદ હોય કે વિધાનસભા જયાં તેની બહુમતિ છે ત્યાં ‘ન ખાતા ન વહી...સરકાર કહે તે સહી’ એટલે કે પ્રશ્ર્ન પૂછવાની મનાઈ છે અથવા પૂછશો તો જવાબ નહિં મળે.સરકાર કહે છે તે બધુ સાચુ છે.દેશ હિતમાં છે અને વિરોધ કરવો એ દેશદ્રોહ છે અને આ સ્થિતિ આપણા ધારાગૃહોને વધુને વધુ નબળા બનાવી રહે છે.


કોરોનાના સંકટ અને આર્થિક મંદીના સમયમાં સરકાર શું વિચારે છે અથવા આગામી દિવસોમાં શું પગલાઓ આવી રહ્યા છે તેનો જવાબ સંસદમાંથી મળવાની અપેક્ષા હતી પરંતુ આજે સંસદનું ચોમાસું સત્ર પુરૂ થઈ રહ્યું છે અને સરકાર ફકત વટહુકમને કાનુન બનાવવા માટે જ સંસદની જરૂર છે તે રીતે આગળ વધી છે.એક તરફ આપણા સંસદીય સત્રો વધુને વધુ ટુંકા થતા જાય છે. જયારે બહુમતિ હોય ત્યારે સરકારની જવાબદારી વધે છે અને સંસદ પ્રત્યે તો વધુ જવાબદાર હોય છે. પરંતુ તેના બદલે સરકાર બહુમતિનો ઉપયોગ તેના પોતાના જ મંતવ્યોને સાચા ગણાવવા કે અમલી બનાવવામાં વ્યસ્ત રહી છે.કમનસીબે વિપક્ષમાં પણ પોતાને ભવિષ્યના વડાપ્રધાન તરીકે પ્રોજેકટ કરી રહેલા રાહુલ ગાંધી સંસદ પ્રત્યે કેટલા ગંભીર છે તે હાલમાં જ સમજાઈ ગયુ છે.


સંસદનું ટુંકુ સત્ર મળવાનું હતું તેમ છતાં તેઓ અમેરિકા ચાલ્યા ગયા અને સત્ર પુરુ થવાના દિવસે પહોંચ્યા. ચોકકસપણે આરોગ્ય અંગેની ચિંતા સમજી શકાય. પરંતુ તેમાં વિકલ્પ હતો પણ ફકત ટવીટર અને ટેલીગ્રામના આધારે જ પોતાનું રાજકારણ ચલાવવામાં રાહુલ ગાંધી પોતાને રાષ્ટ્રીય નેતા માને છે. કોંગ્રેસની ચિંતા આપણે ન કરીએ તો દેશની ચિંતા માટે એ જરૂરી છે કે કોઈ મજબૂત વિપક્ષનો નેતા સંસદમાં સરકારને ભીડવી શકે.


ફકત સંસદ નહી રાજયની ધારાસભાઓમાં પણ આ દ્રશ્ય જોવા મળે છે. બંધારણની આવશ્યકતા મુજબ બે સત્ર વચ્ચેનો ગાળો છ માસથી વધુ ન હોવો જોઈએ તેના પાલન માટે જ વિધાનસભા કે લોકસભાનું સત્ર બોલાવાતા હોય તેવી સ્થિતિ બની ગઈ છે અને તેના કારણે જે નવા ચૂંટાયેલા સાંસદો આવે છે તેઓ પણ સંસદીય પ્રણાલી પ્રત્યે ગંભીરતાને બદલે તેમના નેતાઓ પ્રત્યેની વફાદારીને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે અને આ સ્થિતિથી ભવિષ્યમાં સંસદીય લોકશાહીની સામે જ પ્રશ્ર્ન ઉભો થઈ શકે છે. બહુ ઝડપથી આ સ્થિતિ અંગે વિચારવું જરૂરી છે. લોકો મત આપે એટલે રાજકીય પક્ષોને આખરી પરવાનો મળી જતો નથી. તેની પરીક્ષા ત્યાંથી જ શરુ થાય છે કે જયારે તે શાસક કે વિપક્ષ બને છે અને તેનાં સભ્યો સાંસદ કે ધારાસભ્યો બને છે પરંતુ કદાચ ચૂંટણી જીતવી એ એક જ લક્ષ્ય સાથે આજનું રાજકારણ ચાલી રહ્યું છે. જે ભવિષ્યમાં દેશને માટે એક મોટો પડકાર બની શકે છે.

Advertisement