વિદેશમાં શેર-પ્રોપર્ટી ધરાવતા ભારતીયો પર આવકવેરા વિભાગની તવાઈ

11 February 2019 11:56 AM
India
  • વિદેશમાં શેર-પ્રોપર્ટી ધરાવતા ભારતીયો પર આવકવેરા વિભાગની તવાઈ

Advertisement

મુંબઈ તા.11
વિદેશમાં શેર્સ અને પ્રોપર્ટી ધરાવતા અથવા ઓફશોર ટ્રસ્ટના લાભાર્થી ભારતીયો ‘પરોક્ષ રોકાણ’ની માહિતી નહીં આપવા બદલઆવકવેરા ખાતાની ઝપટમાં આવે તેવી શકયતા છે. પરોક્ષ રોકાણ એટલે નેકસ્ટ લેવલ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ અથવા રેસીડન્ટ ભારતીય જે કંપનીમાં હિસ્સેદાર હોય એવી અન્ય વિદેશી કંપનીઓમાં રોકાણ.
ધારો કે, દુબઈમાં અનલિસ્ટેડ ઓફશોર કંપનીમાં વ્યક્તિ 15 ટકા ઈકિવટી હિસ્સો ધરાવતો હોય અને તે અમેરિકાની ત્રણ કંપની શેરધારક છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ટેકસ વિભાગે કેટલાક હાઈ પ્રોફાઈલ વ્યક્તિઓને પરોક્ષ રોકાણની માહિતી નહીં આપવાનું કારણ પૂછયું છે. કારણ કે કાયદા પ્રમાણે રેસીડન્ટ ભારતીય તમામ કંપનીઓનો સાચો લાભાર્થી માલિક હોય છે.
માહિતી નહીં આપવાને કારણે ઓછામાં ઓછા રૂા.10 લાખની પેનલ્ટીની જોગવાઈ છે. આવકવેરા વિભાગ સ્પષ્ટતાથી સંમત ન થાય તો તે કાળાં નાણાં વિરુદ્ધ નવો કાયદો લાગુ કરી શકે. ‘લાભાર્થી માલીકી શબ્દની વ્યાખ્યા પ્રમાણે આવકવેરાની કલમ 139માં સુધારો જરૂરી છે. નવી વ્યાખ્યા 1 એપ્રિલ 2016થી અમલી બની હતી, જેમાં પરોક્ષ માલીકીનો મુદો આવરી લેવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો. તેને લીધે ભારત બહાર કરાયેલા રોકાણ અને એ રોકાણ દ્વારા વિશ્ર્વના અન્ય દેશોમાં રોકાણને નવી જોગવાઈ હેઠળ આવરી લેવાયું છે.
જો કે, મારા મતે વ્યાખ્યાનું અર્થઘટન ઘણું વ્યાપક રીતે કરાયું છે. ભારતમાં કે ભારત બહાર કોઈપણ માળખામાં કરાયેલું રોકાણ અને એ રોકાણ દ્વારા અમેરિકા, કેમેન કે આયર્લેન્ડમાં રોકાણ કરાયું હોય તો એ વ્યાખ્યા હેઠળ આવી શકે? આ બાબત કાનૂની રીતે કદાચ સાચી ન હોય, પણ બિનજરૂરી વિવાદ ટાળવા ‘પરોક્ષ માલિકી’ના ટ્રાન્ઝેકશન અંગેની સ્પષ્ટતા માટે કેટલીક શરતો હોવી જરૂરી છે. રેસીડન્ટ દ્વારા વિદેશી કંપનીમાં પ્રારંભીક રોકાણ આરબીઆઈની લિબરલાઈઝડ રેમીટન્સ સ્કિમ હેઠળ કરવામાં આવે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, આરબીઆઈ રેસીડેન્ટને ભારત બહાર શેર્સ કે અન્ય પ્રોપર્ટી ખરીદવા વર્ષે 2,50,000 ડોલર મોકલવાની મંજુરી આપે છે. આવકવેરા વિભાગે તારવેલા કેટલાક કેસ રેસીડન્ટસ દ્વારા વિદેશી કંપનીઓમાં કરાયેલા રોકાણ અંગેના છે અને આ કંપનીઓ અન્ય દેશમાં રોકાણ ધરાવે છે. અમેરિકાની સરકારે ત્યાં લિસ્ટેડ ડાઉનસ્ટ્રીમ કંપનીઓ અંગેની માહિતી આપ્યા પછી આવકવેરા વિભાગને તેમાં રોકાણની જાણ થઈ છે. ભારતના કરદાતાએ 2012થી વિદેશમાં ભણતાં બાળકો સાથેના સંયુક્ત બેન્ક ખાતા સહીત વિદેશી એસેટસની વધારાની માહિતી આપવી જરૂરી છે.


Advertisement