ડીફલેકશન: કૃષિક્ષેત્રની ફોલ્ટ લાઈન અહી જ છે


Advertisement

 કૃષિ દેવાને એક વખતની સંપૂર્ણ નાબુદી અને યુનિવર્સલ ઈન્કમનો લાભ બ્રહ્માસ્ત્ર બની શકે

આ સપ્તાહે જાહેર થયેલા જથ્થાબંધ ફુગાવાના આંકડાથી સાબીત થયું છે કે છેલ્લા છ માસથી કૃષિ ઉત્પાદનો નેગેટીવ ઝોનમાં છે એટલે કે પડતર કરતા નીચા ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે. સમસ્યાને અહીથી જ પકડવી જોઈએ

છેલ્લા બે દશકામાં આ વર્ષ કૃષિક્ષેત્ર માટે સૌથી ખરાબ રહ્યું છે. કૃષિક્ષેત્રનો જથ્થાબંધ ભાવાંક બે કવાર્ટરમાં નેગેટીવ રહ્યો હોય તેવું 1990માં નોંધાયુ હતું અને સરકારે જે કૃષિ ઈન્કમ ડબલ કરવાની વાત કરી હતી તેમાં એક ઈંચ પણ આગળ વધી શકાયું નથી.

દર વર્ષે ટેકાના ભાવ કે લોન માફીનું અધકચરું પાલન એ કૃષિક્ષેત્ર માટે ઉકેલ નથી. વાસ્તવમાં સરકાર ઉદ્યોગ વ્યાપારને જીડીપીના 5 ટકા જેટલી રકમ ટેકસ રાહત તરીકે આપે છે. તેની સામે કૃષિક્ષેત્રમાં ફકત 0.3 ટકા જેવી રાહત મળે છે.

ગ્રામીણ વિસ્તારમાં સમસ્યા વેલ્થ ક્રીએશનની નથી પણ ઈન્કમની છે અને તેથી અહી વિજળી પહોંચે કે પાણી પણ જો અંતિમ પ્રોડકટ જ નેગેટીવ ઝોનમાં હશે તો ખેડુતોને પડતર ખર્ચ વધશે પણ તેનું મૂલ્ય મળશે નહી. આ સ્થિતિને યોગ્ય રીતે હેન્ડલ કરવી જરૂરી છે.

2018-19 નું નાણાંકીય વર્ષ ભારતના કૃષિ ક્ષેત્ર માટે કદાચ છેલ્લા બે દશકાનું સૌથી ખરાબ વર્ષ રહ્યુ છે અને તે હાલમાં દેશનાં કૃષિ ક્ષેત્રથી વિષમતાનું પ્રતિબિંબ પાડે છે અને ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રની ફોલ્ટ લાઈન કયાં છે તે પણ દર્શાવી જાય છે અને તેથી જ હવે મોદી સરકાર ખેડુતોના બેન્ક ખાતામાં સીધા રોકડા જમા કરાવવાની દૌટ મુકશે. સોમવારે દેશનો જથ્થાબંધ ભાવાંક ડિસેમ્બર માસ માટેનો રીલીઝ થયો જેને હોલસેલ પ્રાઈઝ ઈન્ડેકસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને તેમાં પ્રાઈમરી ફૂડ આર્ટીકલ એટલે કે ખાધ્ય ચીજો જે પ્રાથમિક જરૂરીયાતની છે તેનો ભાવાંક સતત છઠ્ઠા મહિને નેગેટીવ રહ્યો છે.
જુલાઈ-2018 થી આ સ્થિતિ છે. મતલબ કે ભાવ ઘટી રહ્યા છે અને આ હોલસેલ પ્રાઈઝ ઈન્ડેકસમાં જે ફૂડ પ્રાઈઝ છે તે ખેડુતના ગેટ-પ્રાઈઝ એટલે કે ખેડુત જે ભાવે માલ વેચવા જાય છે તેનું પ્રતિબિંબ છે. કારણ કે ખેડુતો તેના ઉત્પાદનો રીટેલ-નહી જથ્થાબંધ મંડીમાં જ વેચવા જાય છે અને સાથોસાથ એ પણ નોંધવુ જરૂરી છે .ફકત હોલસેલ પ્રાઈઝ ઈન્ડેકસ જ નહીં રીટેલ પ્રાઈઝ ક્ધઝયુમર્સ પ્રાઈઝ ઈન્ડેકસ (સીપીઆઈ) પણ ઓકટોબરથી ડિસેમ્બરમાં નેગેટીવ નોંધાયા છે અને તેને ડીફલેકશન કહેવાય છે.જે ઈન્ફેલેશનનો વિરૂધાર્થી છે પણ તે ફકત ફાર્મ પ્રોડકશનમાં જ નજરે ચડે છે નોન-ફાર્મમાં નહીં અને એકંદરે હોલસેલ પ્રાઈઝ ઈન્ડેકસ પોઝીટીવ ગ્રોથ દર્શાવે છે.હવે તેનો સીધો સરળ અર્થ જોઈએ તો કૃષિ ઉત્પાદનના ભાવમાં નેગેટીવ-સ્થિતિ-ગીરાવટ અને નોન ફાર્મ પ્રોડકટસમાં વધારો તે દર્શાવે છે કે ખેડુતો તેના ઉત્પાદનો ગેઈટ-પ્રાઈઝ એટલે કે તેની પડતર કરતા નીચા વેચી રહ્યા છે અને અન્ય ઉત્પાદનો જે ફેકટરી પ્રોડકટસ છે તે ઉંચા ભાવે વેચાઈ રહ્યા છે.
ભૂતકાળમાં ડબલ્યુપીઆઈ સતત બે કવાર્ટરમાં નેગેટીવ રહ્યો હોય તેવુ 1990 માં નોંધાયુ હતું અને ખેત પેદાશોના ભાવમાં ડીફલેકશનની સ્થિતિ છેલ્લે 2000-01 ના વર્ષમાં જોવા મળી હતી. 2014 માં જયારે મોદી સરકારે શાસન સાંભળ્યુ તો ખેડુતોની આવક બે ગણી કરી દેવાનું એક સૌથી મોટુ વચન હતું અને પાંચ વર્ષમાં તે ભાજપે અને સરકારે સંસદ સિવાયના મંચ પર સતત ગાઈ વગાડીને રજુ પણ કયુર્ંં હતું અને હાલમાં જ દિલ્હીમાં ભાજપની રાષ્ટ્રીય પરિષદની બેઠક સંપન્ન થઈ તેમાં પણ આ દાવો થયો હતો અને તેના ઠરાવમાં કૃષિ ક્ષેત્ર માટે બજેટ ફાળવણી પણ વધારાઈ છે અને આ સરકાર બહુ જલ્દી ખેડુતોની આવક બેવડી કરવાના તેના વચનમાં સફળ થશે તેવો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો હતો. વાસ્તવમાં ભાજપ આ સ્થિતિની ગંભીરતા સમજે છે હિન્દી હાર્ટલેન્ડ જેવા રાજયો મધ્યપ્રદેશ-રાજસ્થાન-છતીસગઢમાં પક્ષના પરાજયમાં ખેડુતોનો રોષ જ ભાજપને નડી ગયો અને સ્વાભાવીક છે કે ભાજપ આ સ્થિતિ 2019 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં રીપીટ થાય તે ઈચ્છતો નથી અને તેથી લાંબા સમયથી ખેડુતોના દેવા માફીથી પ્રધાનમંત્રી પાક વીમા યોજનાનું સરળીકરણ ખેડુતોને તેના ખાતામાં સીધા નાણા જમા કરાવવાની યોજના જેવા ફાર્મ પેકેજની ચર્ચા ચાલુ છે અને આગામી દિવસોમાં તે જાહેર પણ થશે.
જવાહરલાલ નહેરૂ યુનિ.નાં પ્રોફેસર હિમાંશુનું માનવુ છે કે વર્તમાન સરકાર ફુગાવો કાબુમાં છે તે દર્શાવવા અને તે મારફત રેટીંગ એજન્સીથી લઈને મધ્યમ વર્ગને ખુશ કરવા માટે કૃષિ ક્ષેત્ર અને ઘર આંગણાના અર્થતંત્રનો ભોગ લઈ રહી છે હવે ખરીફ પાકના લઘુમત ટેકાના ભાવ વધારો કરવાથી આ સમસ્યાનો અંત આવ્યો નથી તે આ સીઝનમાંજ સાબીત થઈ ગયું છે. ગ્રામ્ય અર્થતંત્રમાં ડીફલેકશન અને તેનાથી જે માંગમાં ઘટાડો થયો છે તેની આ સમસ્યા છે. ગ્રામીણ આવક વધારામાં જે ઘસારો થયો છે. તેના કારણે માંગ ઘસાઈ છે અને તે હવે ટેકાના ભાવ, લોન માફી કે તેવા ગતકડાથી રીપેર થવાની નથી. વાસ્તવમાં ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં સમસ્યા વેલ્થ-ક્રિએશનની નથી પણ ઈન્કમની છે અને સરકાર ગ્રામીણ ક્ષેત્રમાં ઈન્કમ સર્જવા ઈન્ફ્રા પ્રોજેકટ કે તેવા ઉપાયો કરે તો પણ તે કામ લાગવાના નથી. વાસ્તવમાં દેશમાં ખેડુતોની અને કૃષિક્ષેત્રની સમસ્યાને સાચી રીતે સમજવાનો કદી પ્રયાસ થયો જ નથી. વાસ્તવમાં હાલની સ્થિતિ બન્ને તરફથી નાણા જઈ રહી છે. મોદી સરકારે સરેરાશ વાર્ષિક કૃષિ આવક 2022 સુધીમાં રૂા.77796 કરવાની યોજના કરી છે. સરકારે વાસ્તવમાં ક્રુડ, ફયુલ અને ફર્ટીલાઈઝર્સ સબસીડીમાં 30% રકમ આ રીતે ખર્ચે છે.
હવે મોદી સરકાર ટુંક સમયમાં જ તેલંગાણા સ્ટાઈલથી રૂા.8000 પ્રતિ વર્ષ, પ્રતિ હેકટરની રકમ ખેડુતોના ખાતામાં સીધા જમા કરાવવાની યોજના બનાવી રહી છે અને તેલંગાણામાં 58 લાખ ખેડુતાને આ રકમ આપવા રાજય સરકારે રૂા.12000 કરોડનું બજેટ બનાવ્યું હતું. હવે જો દેશભરમાં આ સ્કીમ લાવવી હોય તો મોદી સરકારે રૂા.3.5 લાખ કરોડની રકમનો બંદોબસ્ત કરવો પડશે પણ સરકારે આ આંકડાની ચિંતા કરવા જેવી નથી. દેશના વ્યાપારીઓ, બિઝનેસમેન, ઉદ્યોગપતિઓને જે કરરાહત આપવામાં આવે છે તે કુલ જીટીપીના 5% છે જયારે કૃષીક્ષેત્રમાં પબ્લીક ઈન્વેસ્ટમેન્ટ જ 0.3 થી 0.5% સરકાર, ઉદ્યોગપતિઓ લોન ન ભરે તો તેને એનપીએમાં ગણે છે અને તેનામાટે પ્રોવીઝન કરવા બેન્કોને કરે છે પણ એ જ બેન્કમાંથી ખેડુતોએ લોન લીધી હોય તો તેને એનપીએ ગણી પ્રોવીઝન કરતી જ નથી. ઓડીસામાં નવીન પટનાયક સરકારે એગ્રીકલ્ચરલ આસીસ્ટન્ટ ફોર લાઈવહુડ એન્ડ ઈન્કમ એડમેન્ટેશન યોજનાને સફળતાપૂર્વક અમલમાં મુકે છે અને એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેન્કે પણ તેની તરફેણ કરી છે.
વાસ્તવમાં કૃષિ ક્ષેત્રની સમસ્યાનું નિદાન થઈ ગયું છે. પ્રશ્ર્ન હવે તેના અમલ માટે યોગ્ય સીસ્ટમ અને રાજકીય ઈચ્છાશક્તિની જરૂર છે. દેશના કૃષિક્ષેત્રને એક વન-ટાઈમ સેટલમેન્ટ જ નથી. દેવા માફી યોજના ઉપરાંત બેઝીક ઈન્કમ સીસ્ટમ અમલમાં મુકીને પ્રયાસ થવો જોઈએ.

Advertisement